Diagnoza ADHD — jak wygląda

Dziecko, które nie usiedzi na lekcji i gubi zeszyty. Nastolatek, który „mógłby, gdyby chciał”. Dorosły, który od lat walczy z odkładaniem spraw, spóźnieniami i chaosem w głowie. Za każdą z tych historii może stać ADHD — ale nie musi. Rzetelna diagnoza pozwala to rozstrzygnąć i zaplanować wsparcie, które naprawdę pomaga.

• Dzieci od 6 latWywiad prowadzony z rodzicem, który zna historię rozwoju dziecka.
• MłodzieżRozmowa z rodzicem i z nastolatkiem — bo każde z nich widzi trudności z innej strony.
• DorośliRozmowa z pacjentem, a w miarę możliwości także z bliską osobą.

Czym jest ADHD

ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) to zaburzenie neurorozwojowe. Nie jest wynikiem złego wychowania ani lenistwa. Objawy dzielą się na dwie grupy:

U jednej osoby dominuje jedna grupa objawów, u innej druga, u wielu występują obie. Żeby mówić o ADHD, objawy muszą pojawiać się od dzieciństwa, być widoczne w więcej niż jednym środowisku — na przykład w domu i w szkole — i realnie utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Czym są DIVA-5 i Young DIVA-5

DIVA-5 to ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny w kierunku ADHD, oparty na kryteriach klasyfikacji DSM-5. Opracowała go holenderska fundacja DIVA, a narzędzie jest stosowane w wielu krajach i przetłumaczone na kilkadziesiąt języków.

Young DIVA-5 to wersja tego wywiadu dla dzieci i młodzieży (5–17 lat), z pytaniami i przykładami dopasowanymi do życia dziecka w domu, w przedszkolu i w szkole. U dzieci od 6 lat korzystam z Young DIVA-5, u dorosłych — z DIVA-5.

Wywiad prowadzi przez wszystkie objawy po kolei, z konkretnymi przykładami z życia codziennego. Dzięki temu nic nie umyka, a wynik nie zależy od tego, o co diagnosta akurat pomyśli zapytać. Omawiane są objawy obecne i z dzieciństwa oraz to, jak wpływają na codzienne życie:

• Nauka i pracaSzkoła, studia, obowiązki zawodowe.
• RelacjeRodzina, partner, bliscy.
• Kontakty z ludźmiRówieśnicy, znajomi, grupa.
• Czas wolnyHobby, odpoczynek, organizacja dnia.
• Poczucie własnej wartościJak ADHD wpływa na obraz samego siebie.

Jak przebiega diagnoza

1. Rozmowa wstępnaTelefonicznie ustalamy, co Cię niepokoi i czy diagnoza ADHD jest właściwym pierwszym krokiem. Czasem trudności z koncentracją mają inne źródło — w słuchu, w rozwoju mowy albo w przeciążeniu emocjonalnym.
2. Wywiad diagnostycznyNajważniejsza część diagnozy: Young DIVA-5 u dzieci i młodzieży, DIVA-5 u dorosłych. U dzieci rozmawiam z rodzicem, u młodzieży — z rodzicem i nastolatkiem, u dorosłych — z pacjentem i, jeśli to możliwe, z bliską osobą. Warto przynieść świadectwa szkolne, opinie z poradni czy uwagi nauczycieli.
3. Informacje z otoczeniaU dziecka ważna jest perspektywa szkoły lub przedszkola, u dorosłego — tego, jak radzi sobie w pracy i w domu. ADHD z definicji widać w więcej niż jednym miejscu.
4. Omówienie wyników i zaleceniaOmawiamy, co pokazała diagnoza, i ustalamy dalsze kroki: wsparcie w domu i w szkole, strategie na co dzień, ewentualna konsultacja u innych specjalistów.

Diagnoza psychologiczna a lekarz psychiatra

Psycholog prowadzi diagnozę psychologiczną i formułuje zalecenia. Formalne rozpoznanie medyczne (z kodem klasyfikacji ICD) i decyzję o ewentualnym leczeniu farmakologicznym podejmuje lekarz psychiatra. Rzetelnie udokumentowany wywiad diagnostyczny jest dla lekarza cennym materiałem i może skrócić drogę do pomocy.

ADHD u dorosłych

Przez lata uważano, że z ADHD się wyrasta. Dziś wiadomo, że u wielu osób objawy utrzymują się w dorosłości, tylko zmieniają postać.

Część dorosłych trafia na diagnozę dopiero wtedy, gdy podobne trudności zauważą u swojego dziecka.

Kiedy warto pomyśleć o diagnozie

• dziecko ma duże trudności z koncentracją i skończeniem zadań, mimo że się stara
• nauczyciele regularnie zgłaszają kłopoty z zachowaniem albo uwagą
• trudności widać i w domu, i w szkole — nie tylko w jednym miejscu
• jako osoba dorosła od lat zmagasz się z organizacją, odkładaniem spraw i impulsywnymi decyzjami
• ktoś w rodzinie ma rozpoznane ADHD, a Ty widzisz u siebie lub dziecka podobne zachowania

Najczęstsze pytania

Od jakiego wieku można zrobić diagnozę ADHD?

W gabinecie Mowa i Emocje diagnozę ADHD prowadzę u dzieci od 6 lat, u młodzieży i u dorosłych.

Czym są DIVA-5 i Young DIVA-5?

DIVA-5 to ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny w kierunku ADHD u dorosłych, oparty na kryteriach DSM-5. Dla dzieci i młodzieży (5–17 lat) przeznaczona jest wersja Young DIVA-5. Oba narzędzia pozwalają systematycznie omówić objawy i ich wpływ na codzienne funkcjonowanie.

Czy psycholog może postawić diagnozę ADHD?

Psycholog prowadzi diagnozę psychologiczną i formułuje zalecenia. Jeśli rozważane jest leczenie farmakologiczne, decyzję podejmuje lekarz psychiatra — wyniki diagnozy psychologicznej są dla niego cennym materiałem.

Czy dorosły może mieć ADHD?

Tak. U wielu osób objawy utrzymują się w dorosłości, zmieniając postać. Część dorosłych dowiaduje się o ADHD dopiero po latach, często gdy diagnozę otrzymuje ich dziecko.

Gabinet „Mowa i Emocje” mieści się w Staniszewie (gmina Kartuzy), kilka minut od Kartuz. Przyjmuję pacjentów m.in. z Kartuz, Sierakowic, Przodkowa, Chmielna, Strzepcza i okolicznych miejscowości.

Zobacz też: Kiedy iść z dzieckiem do logopedy · Dlaczego ćwiczenia w domu są tak ważne