Logopeda i ortodonta

Aparat ortodontyczny prostuje zęby. Nie zmienia jednak tego, jak pracują mięśnie języka, warg i policzków — a to one przez cały dzień działają na uzębienie. Dlatego przy części wad zgryzu samo leczenie ortodontyczne nie wystarcza, żeby efekt się utrzymał.

Skąd bierze się problem

Język spoczywa w jamie ustnej przez większość doby i wywiera stały, delikatny nacisk. Jeśli spoczywa nieprawidłowo — nisko, na dnie jamy ustnej albo między zębami — ten nacisk działa w złym kierunku. Do tego dochodzi połykanie: człowiek połyka kilkaset razy dziennie i za każdym razem język wykonuje ruch, który albo wspiera prawidłowy zgryz, albo mu przeszkadza.

Ważne jest też oddychanie. Przy stale otwartych ustach zmienia się napięcie mięśni twarzy i pozycja żuchwy, a język nie ma szansy zająć prawidłowego miejsca przy podniebieniu.

Nawyki mięśniowe działają więc bez przerwy, a aparat tylko przez czas leczenia. Jeżeli po jego zdjęciu wszystko wraca do starego układu, zęby stopniowo przesuwają się z powrotem.

Na co patrzy logopeda

• OddychanieCzy pacjent oddycha przez nos, czy przez usta — także podczas snu i wysiłku.
• Pozycja spoczynkowa językaGdzie język leży, gdy nic nie mówimy i nie jemy.
• PołykanieCzy język napiera na zęby albo wsuwa się między nie przy przełykaniu śliny i jedzenia.
• Napięcie warg i policzkówCzy wargi domykają się swobodnie, bez wysiłku i grymasu.
• Gryzienie i żucieCzy pacjent radzi sobie z twardszymi pokarmami, czy je symetrycznie.
• MowaJak brzmi wymowa — także po założeniu aparatu, gdy trzeba się do niego przystosować.

Co daje połączenie obu terapii

• Trwałość efektuMięśnie uczą się utrzymywać nowy układ — prawidłową pozycję języka, połykanie i domykanie warg. Obok retencji zaleconej przez ortodontę zmniejsza to ryzyko nawrotu wady po zdjęciu aparatu.
• Sprawniejsze leczenieGdy mięśnie przestają pracować przeciwko aparatowi, nie utrudniają leczenia.
• Łatwiejsze przystosowanieSeplenienie po założeniu aparatu zwykle mija, ale czasem się utrwala — wtedy warto pracować nad tym od razu.

Kiedy warto pomyśleć o konsultacji

• ortodonta zauważył nieprawidłową pozycję języka albo wzorzec połykania
• dziecko stale oddycha przez usta, ma otwarte usta w spoczynku i podczas snu
• język wysuwa się między zęby przy mówieniu, połykaniu albo w spoczynku
• utrzymuje się seplenienie mimo wieku, w którym powinno już minąć
• wada zgryzu wróciła po wcześniejszym leczeniu ortodontycznym
• dziecko unika twardszych pokarmów albo je bardzo wolno
• planowane jest leczenie ortodontyczne i chcecie przygotować do niego mięśnie

Jak wygląda współpraca

W praktyce oznacza to wymianę informacji, nie wspólne wizyty. Po diagnozie logopedycznej — za zgodą rodzica lub pacjenta — przygotowuję pisemną informację dla ortodonty — co zaobserwowałam i nad czym pracujemy. Ortodonta z kolei wskazuje, na jakim etapie jest leczenie i czy są ograniczenia, o których powinnam wiedzieć.

Sama terapia miofunkcjonalna to zestaw prostych, powtarzalnych ćwiczeń wykonywanych codziennie w domu — krótko, ale regularnie, najczęściej kilkanaście minut dziennie. Spotkania w gabinecie służą sprawdzeniu, czy ćwiczenia są wykonywane prawidłowo, i dołożeniu kolejnych. Bez pracy w domu ta terapia nie działa, o czym mówię wprost na pierwszym spotkaniu.

Aparat prostuje zęby.
Ćwiczenia utrzymują efekt.

Gabinet „Mowa i Emocje” mieści się w Staniszewie (gmina Kartuzy), kilka minut od Kartuz. Przyjmuję pacjentów m.in. z Kartuz, Sierakowic, Przodkowa, Chmielna, Strzepcza i okolicznych miejscowości.

Zobacz też: Kiedy iść z dzieckiem do logopedy · Jak rozwija się mowa dziecka · Migdałki i oddychanie przez usta · Jedzenie a mowa