Dziecko uczy się mówić przez słuchanie i naśladowanie. Jeśli słyszy niewyraźnie — choćby okresowo — nie ma dobrego wzorca do powtarzania. Wtedy terapia wymowy idzie pod górę, bo pracuje z objawem, a nie z przyczyną.
W skrócie: przed pierwszą wizytą u logopedy warto mieć aktualne badanie słuchu. Niedosłuch to jedna z częstych przyczyn opóźnionej i niewyraźnej mowy — i jedna z najłatwiejszych do sprawdzenia.
Dlaczego słuch jest tak ważny
- Słuch to wzorzecDziecko powtarza to, co słyszy. Gdy dźwięki docierają zniekształcone, zniekształcona jest też mowa.
- Podobne głoskiNiedosłuch utrudnia rozróżnianie podobnych dźwięków, np. „s” i „sz” — a to podstawa wyraźnej wymowy.
- Czytanie i pisanieNiedosłuch utrudnia rozwój słuchu fonemowego, od którego zależy później głoskowanie i pisanie ze słuchu.
Niedosłuch, który łatwo przeoczyć
Niedosłuch nie zawsze oznacza, że dziecko „nie słyszy”. Często jest niewielki albo pojawia się i znika — na przykład przy nawracających infekcjach. Dziecko dobrze reaguje na głośne dźwięki, więc rodzice często nie widzą powodu do niepokoju, a mimo to mowa rozwija się wolniej.
Częstą przyczyną jest płyn w uchu środkowym po infekcjach albo przerośnięty migdałek gardłowy, który utrudnia wentylację ucha. Taki stan bywa bezbolesny i łatwo go przeoczyć. Więcej o migdałkach w poradzie Migdałki, oddychanie przez usta a mowa.
Sygnały, przy których warto zbadać słuch
- nie reaguje na swoje imię albo reaguje dopiero przy powtórzeniu
- często prosi o powtórzenie, mówi „co?”
- głośno ustawia bajki, siada blisko telewizora
- mówi bardzo głośno albo bardzo cicho
- ma nawracające zapalenia uszu albo częste katary
- chrapie, śpi z otwartą buzią, ma przerośnięty trzeci migdał
- mowa jest opóźniona albo bardzo niewyraźna
Od czego zacząć
Jeśli słuch jest prawidłowy, jedna z możliwych przyczyn trudności zostaje wykluczona. Jeśli nie — pierwszeństwo ma leczenie laryngologiczne, które często samo w sobie poprawia rozwój mowy. Gdy niedosłuch jest trwały i wymaga aparatu słuchowego lub implantu, terapią mowy zajmuje się surdologopeda — logopeda specjalizujący się w pracy z osobami z wadą słuchu.
Badanie przesiewowe po urodzeniu to nie wszystko. Prawidłowy wynik badania słuchu w szpitalu nie wyklucza niedosłuchu, który pojawi się później — na przykład w wyniku infekcji uszu w pierwszych latach życia.
Najpierw słuch, potem mowa.
Najczęstsze pytania
Czy przed wizytą u logopedy trzeba zbadać słuch?
Warto. Słuch jest podstawą rozwoju mowy — dziecko, które słyszy niewyraźnie, nie ma dobrego wzorca do naśladowania. Aktualny wynik badania słuchu pozwala od razu wykluczyć jedną z częstych przyczyn trudności.
Gdzie zbadać słuch dziecka?
Najczęściej u laryngologa lub w poradni audiologicznej. Pierwszym krokiem może być rozmowa z pediatrą, który pokieruje dalej.
Masz wynik badania słuchu?
Zadzwoń i umów konsultację. A jeśli nie wiesz, czy badanie jest potrzebne — zapytaj, podpowiem, od czego zacząć.
Gabinet „Mowa i Emocje” mieści się w Staniszewie (gmina Kartuzy), kilka minut od Kartuz. Przyjmuję pacjentów m.in. z Kartuz, Sierakowic, Przodkowa, Chmielna, Strzepcza i okolicznych miejscowości.
Zobacz też: Jak wygląda pierwsza wizyta u logopedy · Dziecko mówi niewyraźnie · Migdałki i oddychanie przez usta